«Осыдан 15 жыл бұрын еліміз тарихи таңдау жасап, бағыт-бағдарын, жүрер жолын айқындады. 1995 жылы өзінің талғам-талқысынан өткен басты құжатын – төл Конституциясын жүрек қалауымен қабылдады. Жасампаздықтың жаңылмас жарғысы болған Конституция біздің барша жарқын істеріміздің қайнар бастауына айналды. Қастерлі құндылығымыздың қағидаттарын бұлжытпай орындаудың нәтижесінде біз қысқа мерзімде мызғымас мемлекеттігімізді орнатып, тәуелсіздігімізді тұғырлы еттік».
Елордадағы Бейбітшілік және келісім сарайында өткен ҚР Конституциясының 15 жылдығына арналған «Конституция – мемлекеттің демократиялық дамуының негізі» атты халықаралық ғылыми тәжірибелік конференцияда Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев осылай сөз бастап, 15 жыл ішінде еліміздің қол жеткізген жетістіктерін атады.
Мақала толығымен…
Елбасы және ел мұраты
Күні бүгінге дейін талай ұлт жанашырларының түн ұйқысын төрт бөлгізіп, «қалай болар екен» деген оймен жандарын жегідей жегізген «Тілдерді қолдану мен дамытудың 2011-2020 жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарламасы», Алла бұйыртса, қазан айында Үкіметте қабылданып та қалар. Олай деуге себеп – өткен аптаның бел ортасында Елордада өткен ҚР Президенті жанындағы Жастар саясаты жөніндегі кеңесте Үкімет басшысы Кәрім Мәсімовтің берген тапсырмасы. Мақала толығымен…
Тіл
Қазақ елінде өткелі жатқан әлемдік доданың басталуына да аз уақыт қалды. Ғалам тамашалайтын ірі жарыстардың қатарынан саналатын «Қысқы Азиада – 2011»-ге елімізде қызу дайындықтар қарқынды жүргізіліп жатыр. Жалпы алғанда, еліміз Азияның Ақ Олимпиадасын қабылдауға дайын. Тек аса мән беретін бір мәселенің нақты шешім таппауы ел арасында түсінбестік тудырды.
Мақала толығымен…
Біртүйер
Нұргелді УәлиҰЛЫ, филология ғылымдарының докторы:
Қазір еліміздің әр түкпірінде Тілдерді қолдану мен дамытудың 2011-2020 жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарламасының жобасы қызу талқылануда. Осыған орай филология ғылымдарының докторы Нұргелді Уәлиұлы аталмыш жобаның «бәрекелдісі» мен «әттеген-ай» дейтін тұстарына өз пікірін білдірді.
Мақала толығымен…
Тіл
Республикамызда «Тіл туралы» Заңның да алғаш қабылданғанына 20 жылдан асып барады. Ауызды қу шөппен сүртуге болмас. Біраз шаруалар атқарылды, бірақ шынтуайттап келгенде, әлі де мардымсыз. Мемлекеттік тілімізді барлық салаларға енгізудің жүрісі мимырт, қозғалысы баяу. Сонда «тіл, тіл» деп алқалы жиындарда Шахановты ғана шырылдатып қоймақпыз ба?! Ол – тіл, рух, халқымыздың мәдениеті мен салт-дәстүрі дегенде шыбын жанын тәуекелге байлаған жан. Ал сондай адамның бастамалары мен игі істерін біздің кейбір қандастарымыз мойындағысы келмейді. Керісінше, басқа ұлт өкілдері тілімізді үйренуге құлшыныс байқатуда. Биліктегі кейбір космополиттер бұл проблеманы тек сылап-сипап қойғысы келеді, ашық қарсы да келмейді, бірақ іштей қарсылық тудыртып, өздерінің теріс пиғылдарын іске асыруда. Өйткені қазақ тілі қанат жайса, орынтақтарынан айырылып қалуы мүмкін. Себебі жейтін нанын орысша тауып жүр, бала-немерелері шетелде оқуда…
Мақала толығымен…
Тіл
Былтыр республикалық «Егемен Қазақстан» газетінің бірнеше санында «Еуразиялық экономикалық қауымдастық» дейтін материал жарық көрді («Егемен Қазақстан» газеті, №438…447, 2009). Осыған орай материалда қолданылған (XVI бөлім, 84 және 85-топтар) кейбір электротехникалық атаулар мен сөз тіркестерінің қазақша тәржімесі туралы өз ұсынысымды білдіргім келеді (Бірінші бағанада құжаттық нұсқасы, жақша ішінде орысшасы, ал екінші бағанада автордың ұсынысы мен пікірі келтірілген):
Мақала толығымен…
Тіл
Өзінің майдандас серігі Мәлік Ғабдуллиннің жазған хаты әсер етті ме, әлде Б.Момышұлының бұрыннан ойлап жүрген ойы болды ма, ол «Москва үшін шайқастың» екінші кітабын жазуды қолға алып, біраз еңбек жасайды. Кітап аяқталмаған.
Бұл кітап «Москва үшін шайқастың» екінші кітабы ма? Әлде автор кітапты басқаша жазуды ұйғарды ма? Әлде романның алғашқы нұсқасы ма, ол жағы белгісіз. Қай жылы жазылғаны да белгісіз. «Москва үшін шайқас» романындағы кейіпкерлерге қоса жаңа кейіпкер ретінде Құрманбек Сағындықовтың соғысқа келуімен басталады.
Мақала толығымен…
Ұлы жеңіске – 65 жыл
Әдетте еліміз бен халқымыздың тарихы туралы айтқанда, нұрлы өткенімізді ғана айтып немесе бүгінгімізді марапаттап, азалы кешегімізді ұмыт қалдыруға болмайды. Өйткені бұл екі кезең бір-бірімен сабақтасып өріліп жатқан қоғамымыз бен ондағы адамдар өмірінен құрылғандықтан, жекелей қарастырылмайды. Олай болса, туған республикамыздың өткендегі ескі тарихы да, бүгінгі жаңа тарихы да қазақ қайраткерлерінің өмірімен тығыз байланысты.
Қазір заманымыз өзгеріп, Ұлы Қазан төңкерісі деп аталып келген төңкеріске, оның нәтижесінде қол жеткен жетістіктерімізге топырақ шаша бастадық. Алайда оған біржақты ғана баға беріп, соның нәтижесінде қолымыз жеткен жеміс-жеңістерімізді ұмытуға хақымыз жоқ.
Мақала толығымен…
Безбен
Елбасы әрқашан тәрбие мен оқу-білімді егіз дүние ретінде қарастырып, тәрбие арқылы берілетін білімнің болашағы баянды болатынын назардан тыс қалдырмаған. Сондықтан «Қазақстан-2030» Стратегиясында Елбасы: «Ел келешегі жас ұрпақтың тәрбиесіне тікелей байланысты», – деп айрықша атап көрсетсе, биылғы жылғы Жолдауында: «Елді жаңғырту стратегиясын іске асырудың табыстылығы, ең алдымен, қазақстандықтардың біліміне, әлеуметтік және дене болмысына, көңіл-күйлеріне байланысты», – деп, білім беру саласын дамытудың қаншалықты маңызды екендігін айқындап берді. Осы орайда саналы ғұмырының 30 жылдан астам уақытын орта білім беруді басқару және дамыту ісіне, оның ішінде ширек ғасырдан бері мектеп директоры қызметін абыроймен атқарып жүрген білікті басшы, іскер ұйымдастырушы, Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің үздігі, Қызылорда облысы, Шиелі ауданы, № 219 Ы.Алтынсарин атындағы қазақ орта мектебінің директоры Абай Жомартұлы Ергешовпен тілші сұхбатын ұсынып отырмыз.
Мақала толығымен…
Сұхбаттар
Басы Абылайдан бастап хандарымыз бен билерімізге, батырларымыз бен бектерімізге, басқа аруақты ата-бабаларымызға арнап ас беріп, жаңа ескерткіштер орнатып, бұрынғыларын жаңалап жатырмыз. Сондай бір аруақты еске алып, ас беріп, ескерткіш ашу рәсімі бұрнағы жылы Қостанай облысы, Жангелдин ауданы, «Қызбел» ұжымшары орталығында болды. Ас Назар абыз әулиенің аруағына арналып берілді.
Назар – біздің жетінші атамыз, бұдан үш ғасыр бұрын дүниеге келіп ғұмыр кешкен, Абылай заманының адамы. Ол кісі туралы хатқа түскен тарихи деректер жоқ. Ұрпақтан ұрпаққа, баладан балаға ауызша жетіп келе жатқан әулие атамыздың атына кішкентайымыздан қанық боп өстік. Әкеміздің де, шешеміздің де Құдай мен пайғамбардан кейін сиынатын кісісі сол Назар абыз болатын.
Әкеміз Әбдірахман сауаты жоқ болғанымен, ескі әңгімелерге құлағы түрік, өзі де соларды айта отыратын. Әсіресе, Назар абыз атасына байланысты аңыз әңгімелердің біразын білуші еді.
Мақала толығымен…
Таным