Bіrlіk bar žerde tіrlіk te bar

Zaң šығarušы organda tыndыrыlыp žatқan іsterdі һәm Elbasы Žoldauыnың maқsat-mіndetіn tүsіndіru nietіmen halық қalaulыlarыnың el aralap žүrgenі belgіlі. Sondaй bіr top žaқыnda Қaraғandы oblыsыnda da bolыp қaйttы. Өndіrіstі өlkege at basыn bұrғan ҚR Parlamentі Mәžіlіsіnің deputattarы Vladimir Nehorošev, Viktor Rogalev, Dauыlbaй Құsaйыnov, Rauan Šaekinder үš kүndіk sapar barыsыnda Temіrtau, Šahtinsk қalalarыnda bolыp, soңғы қorыtыndы žiыndы «Nұr Otan» HDP-nың Қaraғandыdaғы oblыstық filialы ғimaratыnda өtkіzdі.

Қaй kezdesude de kөpke ortaқ bolғan, eң žiі aйtыlғan mәsele — daғdarыs žәne odan šығu žoldarы ekenі aйtpasa da tүsіnіktі. Sondaй-aқ, bilіk partiяsыnың atыnan sөйleušіler šaғыn žәne orta biznestі, auыlšaruašыlық tauarыn өndіrušіlerdі nesielendіru, otandық narықtы importtan қorғau, žoғarы žәne kәsіptіk-tehnikalық bіlіmnің bolašaғы mәselelerіne toқtalыp, bұl baғыtta memlekettің қandaй іster tыndыrыp žatқanы žөnіnde әңgіme өrbіttі. «Әlemdі daғdartқan эkonomikalық қiыndықtarғa tөtep beru, onың halыққa tigіzer zardabыn azaйtu maқsatыnda elіmіzde қandaй šaralar atқarыlыp žatыr?» degen saualғa mәžіlіs deputattarы Elbasыnың biыlғы žыlғы Žoldauыnan mыsaldar keltіre otыrыp, žauap berdі.
Bюdžet қaržыsыn үnemdeuge mәžbүrlіk tusa da, әleumettіk baғdarlamalarғa bөlіnetіn қaražatқa saraңdық žasalmaйtыnы, daғdarыs қos bүйіrden қыsыp tұrsa da memleket halық aldыndaғы barlық әleumettіk mіndettemelerdі tolық orыndauғa қauқarlы ekenі taғы bіr mәrte aйtыldы. Elbasыnың tapsыrmasы boйыnša žүzege asыrыlыp žatқan žұmыspen қamtu strategiяsыnың žaй-žapsarы da ұmыt қalғan žoқ.
Eңbek žәne halықtы әleumettіk қorғau ministrlіgіnің mәlіmetіne sүйener bolsaқ, elіmіzdіgі žұmыssыzdardың kөpšіlіgі 16 men 24 žas aralaғыndaғы žastar kөrіnedі. Ekі қolғa bіr kүrek tappaй žүrgen žastar sanы 2006 žыlы 61113 bolsa, ekі žыldың іšіnde 69 768-ғa žoғarыlaғan. Taғы da sol eңbek ministrlіgіnің aйtuыnša žұmыssыzdық kөrsetkіšіnің žoғarыlauы Aқtөbe, Oңtүstіk Қazaқstan, Šығыs Қazaқstan, Қaraғandы, Atыrau oblыstarы men Astana қalasыnda baйқalыptы.
Sonыmen қatar, žұmыsšы žastardың eңbek қauіpsіzdіgіn қorғau žaғdaйы da alaңdatarlық deңgeйde. Mәselen, өtken žыlы өndіrіs orыndarыnda 710 žұmыsšы žas žaraқattanғan. Salыstыrmalы tүrde alғanda bұl — zardap šekkenderdің 28 paйыzы boladы eken. Auыl žastarыna қatыstы өzektі mәseleler de az emes. Atap aйtқanda, kүnkөrіstің қamыmen auыldan aua kөškenderdің қalaғa kelgende žұmыs tabuы, mұndaғы қaйnaғan tіrlіkke kіrіgіp ketuі oңaй emes. Osы sekіldі problemalardы šešu үšіn žoғarғы žaқ ne tыndыrыp otыr?
Žұrtšыlық tarapыnan bolғan mұndaй saualdarғa saйlanыp kelgen deputtatardың žauabы әzіr boldы, әrine.
— Osыnы eskere otыrыp, — deйdі deputat Vladimir Nehorošev— Memleket basšыsы Үkіmetke aйmaқtardaғы žұmыspen қamtu žәne kadrlardы қaйta daяrlau šaralarыna 140 milliard teңge bөludі tapsыrdы. Žergіlіktі bюdžetten de žұmыspen қamtu strategiяsыn қosamša қaržыlandыru үšіn aқša bөlіnuge tiіs. Žaңa žұmыs orыndarы ašыlыp žatыr. Ašыlatыndarы қanšama.
Osыnы aйtқan mәžіlіsіmen žaңa žұmыs orыndarыnың қaй žerde құrыlыtыnы, ol žerge қalaй ornalasuғa bolatыnыn žіktep-žіlіktep aйtыp šықtы.
— Šamamen 96 mың adamdы žұmыspen қamtu үšіn bұl maқsattarғa 8,6 mlrd teңge bөlіnіp otыr, — dedі V. Nehorošev.
Žұmыssыzdық elemіzdegі bastы problemanың bіrі bolыp otыrғanы žasыrыn emes. Alaйda, taғы bіr derek kөzderіne sensek, Қazaқstanda žыl saйыn šamamen 20 mың žұmыs ornы bos tұratыn kөrіnedі. Bұl kereғarlықtың bastы sebebі nede?
Halық қalaulыlarыnың aйtuыnša bүgіngі taңda bұl mәselenі šešu үšіn oңdы bastamalar žasaluda. Эkonomikanың bastы қozғaušы kүšі — žұmыsšы mamandar daяrlau іsіn žandandыruғa basa nazar audarыla bastaғan kөrіnedі. Sonың bіr kөrіnіsі — mamandardы қaйta oқыtu žәne қaйta daяrlau žұmыstarыnың ұйыmdastыrыluы.
Studenttermen, žastar ұйыmdarы žetekšіlerіmen bolғan kezdesulerde әңgіme tұzdығы — negіzіnen memleket bөlgen grant pen nesienің berіlu šarttarы boldы. Әrine, žastar tarapыnan қoйыlғan saualdardың ešbіrі žauapsыz қalғan žoқ
«Memleket қamқorlықtы žasauғa mіndettі. Žasap ta otыr. Bіraқ sіzder alma pіs, auыzыma tүs dep otыra bermeulerіңіz kerek. Elbasы aйtқandaй, bұndaй daғdarыstardың әlemde talaйы өtken. Bұl daғdarыstың da aяқtalatыn kүnі alыs emes. Bіrlіk bar žerde tіrlіk bar. Eң bastыsы osыndaй sыn saғattarda bіrlіgіmіzdі, eldің tыnыštығыn saқtap қalar bolsaқ, alыnbaйtыn қamal žoқ» degenge saйdы halық қalaulыlarыnың žұrtšыlық aldыndaғы қorыtыndы sөzі.

Қambar AHMETOV
Қaraғandы



Printerden šығaru Printerden šығaru