Januarlar älemindegi telepatiya

Januarlar adam siyaqtı sšyley almağanımen, bir-birimen telepatiya arqılı qarım-qatınas jasaydı. Eşqanday dıbıs şığarmay-aq telepatiya arqılı ärtürli äreketter jasap, bir-birimen kelisip otıradı eken. Mısalı, qasqırlardıŋ üyiri men arıstandardı alsaq. Aŋ aulauğa şıqqanda ärqaysısı birinşi bolıp oljağa tap bergisi keledi. Al, is jüzinde üyirdiŋ är müşesi šzine tiesili qızmetti atqaradı. Bireuleri qwrbandı quıp jetse, basqaları onı tap berip šltiredi. Kelesi jolı olardıŋ ršlderi auısıp otıradı. Är jağdayda qanday ršl atqaratının olar qaydan biledi?  Bwl jerde dıbıs signaldarı jetkiliksiz. Jauap  bireu ğana: qasqırlar da, arıstandar da telepatiya arqılı qarım-qatınas jasaydı. Qwstardıŋ arasında «aqılgšy» sanalatın qarğalarda da telepatiyalıq qasiet bar. Telepatiya arqılı birigip is-äreketter jasaydı. Osınday wyımşıl is-äreketterdiŋ, telepatiyanıŋ arqasında qarğalar wyadan qwlap tüsken balapandarın qwtqarıp qalğanı turalı mına qızıqtı  oqiğa  Pavlodar qalasında bolğan. Ol oqiğanı  balabaqşa  meŋgeruşisi, eki tärbieşi jäne küzetşi bayandap bergen edi. Balabaqşa aulasınıŋ işindegi ülken ağaşqa qarğa wya salıptı. Küzetşi aulanı sıpırıp jürip, wyadan qwlap qalğan qarğanıŋ balapanın tauıp aladı. Balapandı äkelip, balabaqşa meŋgeruşisine kšrsetedi. «Temir tor satıp alıp asırayıq, balalar qızıqtasın, äzirşe qorapqa sala twrayıq» – dep şeşedi. Balapan äbden äl jiğanşa bağıp-qağadı. Bir küni kütpegen jerden küzetşiniŋ tšbesinen qarqıldap, bir üyir qarğa ketpey qoyadı. Balapandı küzetşiniŋ tauıp  alğanın qarğalardıŋ bireui kšrgen bolu kerek. Küzetşi abdırap-saspaydı, ol jügirip barıp balapandı  äkelip, sol bayağı ağaştıŋ tübine qoyadı. Osıdan keyin qarğalardıŋ bäri šz jšnderine wşıp ketedi. Keşke deyin eki-üş qarğa kezek-kezek balapandı küzetedi. Kelesi küni taŋerteŋ balapan ağaştıŋ tübinde joq bolıp şığadı. Wşıp ketken bolu kerek.

Egeuqwyrıqtar turalı erekşe aytuğa boladı. Januarlar äleminiŋ arasında aqıldılardıŋ biri bolıp sanaladı. Biraq, bwl januarlardıŋ miı kişkentay ğana, basqa kemirgişterden eşqanday artıqşılığı joq. Adamdar ejelden beri  egeuqwyrıqtarmen küresip keledi.  Alayda jer betinen egeuqwyrıqtardı tolıq joyıp jibere almay otır. Onıŋ sebebi, olardıŋ da telepatiyalıq tüysiginiŋ zerektiginen bolar. Mınaday bir mısal keltireyin: Älemdegi zerthanalardıŋ barlığında egeuqwyrıqtardı joyuğa arnalğan himiyalıq qaru jasau joldarı izdestirilude. Eŋ mıqtı degen udıŋ šzi egeuqwyrıqtarğa qattı äserin tigizbeydi. Olar ulanğan tamaqqa tap bolıp birden jemeydi eken. Aldımen ol tağamdı egeuqwyrıqtıŋ bireui ğana jep kšrip, artınan su işip alıp, ininde jata twradı. Qalğandarı ne boladı eken dep kütedi. Eger de, alğaşqı egeuqwyrıq ulanıp qalsa, qalğandarı ol tağamdı jemeydi. Sonda, üyirdiŋ işinen bir egeuqwyrıq suırılıp şığıp, basqaları üşin šz šmirin qiyuğa dayın ekendigin kšruge boladı. Üyirdiŋ işinen bir egeuqwyrıq šzi şığadı ma, älde ortaq kelisim arqılı  ma? Ol äli qwpiya. Qalay bolğan jağdayda da  telepatiyanıŋ kšmegimen olar šz šmirlerin saqtap qalatını belgili. Ğılımi twrğıdan qarağanda egeuqwyrıqtar aqparattı telepatiya kšmegimen bir-birine berip, bükil üyirge taratıp otıradı.

Ğalımdar jürgizgen täjiribeni mısal retinde keltireyin. Eki egeuqwyrıqtı arnayı, eki bšlimi bar, edeni temirden jasalğan qorapqa kirgizip qoyadı. Ekeui de bir bšlimde bolğan kezde dıbıs nemese jarıq dıbısı beriledi, eden arqılı älsiz tok jiberiledi. Osı jaysız jağdaylardan bas sauğalap qaşu üşin, ekeui de qauipsiz jerge, yağni ekinşi bšlimge barıp tığıladı. Endi eki egeuqwyrıqtı bšlip, ekinşisin basqa bšlmege tura sonday qoraptıŋ işine salıp qoyadı. Qoŋırau şırıldağanda jäne tok berilgen kezde, birinşi egeuqwyrıqtıŋ qorapşasında tınıştıq bolsa da, ol da ekinşi bšlimge barıp tığılğan. Yağni olar bir-birimen telepatiya arqılı habarlasadı. Ärine, bwl täjiribeler januarlar älemindegi telepatiyanıŋ qır-sırın tolıq aşa almaydı. Degenmen de, januarlardıŋ bir-birimen telepatiyanıŋ kšmegimen habarlasa alatının däleldeydi.

Tağı bir mısal retinde, šzim jürgizgen täjiribeme jügineyin. 90-şı jıldardıŋ basında Aqtšbe oblısı, Komsomol audanı (qazirgi Äyteke bi) «Pskov»  sovhozında jwmıs istep jürgen kezim bolatın. Joğarı oqu ornın jaŋadan bitirgen jas maman edim. Mäskeudegi Timiryazev atındağı auılşaruaşılıq akademiyasınıŋ aspiranturasına tüseyin dep talaptanıp jürgenmin. Bir küni mäskeulik professor-biolog İ.N.Golovistikov mağan dala egeuqwyrıqtarınıŋ qılıqtarı men dağdıların zertteuge tapsırma berdi. Mäskeuden kele salıp, qaqpan tauıp, tapsırmanı orındauğa kiristim. Egeuqwyrıqtar kšbinese mal wstaytın qorada, jem-şšp saqtaytın wralarda kšp jüretini belgili. Wyalarınıŋ qasına qaqpan qwrıp qoydım. Künde kelip, birneşe qaqpandı tekserip twrdım. Änşeyinde qaptap jüretin egeuqwyrıqtardıŋ bireui de kšrinbedi. Basqa jerden wya qazıp alğan. Jaŋadan qazılğan wyalardıŋ qasına men de qalıspay qaqpan qwrıp jürdim. Bir küni, äyteuir, bir şıŋğırğan dauısqa jügirip kelsem, bir egeuqwyrıqtıŋ qaqpanğa qwyrığı ilinip qalıptı. Ap, bälem, tüstiŋ be dep oylap, quanıp kettim. Endi ne ister eken degendey ärirek barıp, baqılap twrdım. Kšp wzamay eki egeuqwyrıq qaqpannıŋ qasına jügirip keldi. Endi, mına qızıqtı qaraŋız, qaytkende de qaqpanğa tüsken twqımdastarın qwtqaruğa kiristi. Qaqpanğa tüsken egeuqwyrıq jastau boluı kerek. Ekeui oğan qarağanda kärileu ekeni kšrinip twrdı. Qaqpandağı egeuqwyrıqtıŋ qwyrığın ekeui eki jaqtan kemirip, bosatıp jiberdi. Osıdan bastap, ol jerde birde-bir egeuqwyrıq kšrinbey ketti. Tipti, kšrşi üylerde de kšzden ğayıp boldı. Bälkim,  «mına jer qauipti»  dep bir-birine telepatiya arqılı habar berip, basqa jerge kšşip ketken bolar. Bir qızığı, dala egeuqwyrıqtarı qalanikine qarağanda äldeqayda aqıldı, aylalı bolıp keledi-au degen oy keldi.  Kemeniŋ suğa batarın da sezip, birinşi bolıp qaşatın osı egeuqwyrıqtar emes pe? Tağı ayta ketetin jäyt, egeuqwyrıqtar jürgen jerde, tışqandar bolmaydı eken. Keyinnen olardıŋ wyaların qazıp, tekserip kšrsem, onıŋ işinde sınğan ayna, taraq, tüyme t.b. zattar tabıldı. Yağni, bwl egeuqwyrıqtardıŋ qor jinaqtaytının däleldeydi.



Printerden şığaru Printerden şığaru