Žanuarlar әlemindegi telepatiя

Žanuarlar adam siяқtы sөйleй almaғanыmen, bir-birimen telepatiя arқыlы қarыm-қatыnas žasaйdы. Ešқandaй dыbыs šығarmaй-aқ telepatiя arқыlы әrtүrli әreketter žasap, bir-birimen kelisip otыradы eken. Mыsalы, қasқыrlardың үйiri men arыstandardы alsaқ. Aң aulauғa šыққanda әrқaйsыsы birinši bolыp olžaғa tap bergisi keledi. Al, is žүzinde үйirdiң әr mүšesi өzine tiesili қыzmetti atқaradы. Bireuleri құrbandы қuыp žetse, basқalarы onы tap berip өltiredi. Kelesi žolы olardың rөlderi auыsыp otыradы. Әr žaғdaйda қandaй rөl atқaratыnыn olar қaйdan biledi?  Bұl žerde dыbыs signaldarы žetkiliksiz. Žauap  bireu ғana: қasқыrlar da, arыstandar da telepatiя arқыlы қarыm-қatыnas žasaйdы. Құstardың arasыnda «aқыlgөй» sanalatыn қarғalarda da telepatiяlық қasiet bar. Telepatiя arқыlы birigip is-әreketter žasaйdы. Osыndaй ұйыmšыl is-әreketterdiң, telepatiяnың arқasыnda қarғalar ұяdan құlap tүsken balapandarыn құtқarыp қalғanы turalы mыna қыzықtы  oқiғa  Pavlodar қalasыnda bolғan. Ol oқiғanы  balabaқša  meңgerušisi, eki tәrbieši žәne kүzetši baяndap bergen edі. Balabaқša aulasыnың išindegі үlken aғašқa қarғa ұя salыptы. Kүzetši aulanы sыpыrыp žүrip, ұяdan құlap қalғan қarғanың balapanыn tauыp aladы. Balapandы әkelip, balabaқša meңgerušisine kөrsetedi. «Temir tor satыp alыp asыraйық, balalar қыzықtasыn, әzіrše қorapқa sala tұraйық» – dep šešedі. Balapan әbden әl žiғanša baғыp-қaғadы. Bir kүni kүtpegen žerden kүzetšiniң tөbesinen қarқыldap, bir үйir қarғa ketpeй қoяdы. Balapandы kүzetšiniң tauыp  alғanыn қarғalardың bireui kөrgen bolu kerek. Kүzetši abdыrap-saspaйdы, ol žүgirip barыp balapandы  әkelip, sol baяғы aғaštың tүbine қoяdы. Osыdan keйin қarғalardың bәri өz žөnderine ұšыp ketedi. Keške deйin eki-үš қarғa kezek-kezek balapandы kүzetedi. Kelesi kүni taңerteң balapan aғaštың tүbinde žoқ bolыp šығadы. Ұšыp ketken bolu kerek.

Egeuқұйrықtar turalы erekše aйtuғa boladы. Žanuarlar әleminiң arasыnda aқыldыlardың biri bolыp sanaladы. Biraқ, bұl žanuarlardың miы kiškentaй ғana, basқa kemirgišterden ešқandaй artықšыlығы žoқ. Adamdar eželden beri  egeuқұйrықtarmen kүresіp keledі.  Alaйda žer betinen egeuқұйrықtardы tolық žoйыp žibere almaй otыr. Onың sebebi, olardың da telepatiяlық tүйsіgіnің zerektіgіnen bolar. Mыnadaй bir mыsal keltireйin: Әlemdegi zerthanalardың barlығыnda egeuқұйrықtardы žoюғa arnalғan himiяlық қaru žasau žoldarы izdestirilude. Eң mықtы degen udың өzi egeuқұйrықtarғa қattы әserin tigizbeйdi. Olar ulanғan tamaққa tap bolыp birden žemeйdi eken. Aldыmen ol taғamdы egeuқұйrықtың bireui ғana žep kөrip, artыnan su išip alыp, іninde žata tұradы. Қalғandarы ne boladы eken dep kүtedі. Eger de, alғašқы egeuқұйrық ulanыp қalsa, қalғandarы ol taғamdы žemeйdi. Sonda, үйirdiң išinen bir egeuқұйrық suыrыlыp šығыp, basқalarы үšin өz өmirin қiюғa daйыn ekendigin kөruge boladы. Үйirdiң išinen bir egeuқұйrық өzi šығadы ma, әlde ortaқ kelisim arқыlы  ma? Ol әli құpiя. Қalaй bolғan žaғdaйda da  telepatiяnың kөmegimen olar өz өmirlerin saқtap қalatыnы belgili. Ғыlыmi tұrғыdan қaraғanda egeuқұйrықtar aқparattы telepatiя kөmegimen bir-birine berip, bүkil үйirge taratыp otыradы.

Ғalыmdar žүrgizgen tәžiribeni mыsal retinde keltireйin. Eki egeuқұйrықtы arnaйы, eki bөlimi bar, edeni temirden žasalғan қorapқa kirgizip қoяdы. Ekeui de bir bөlimde bolғan kezde dыbыs nemese žarық dыbыsы beriledi, eden arқыlы әlsiz tok žiberiledi. Osы žaйsыz žaғdaйlardan bas sauғalap қašu үšin, ekeui de қauipsiz žerge, яғni ekinši bөlimge barыp tығыladы. Endi eki egeuқұйrықtы bөlip, ekinšisin basқa bөlmege tura sondaй қoraptың išine salыp қoяdы. Қoңыrau šыrыldaғanda žәne tok berilgen kezde, birinši egeuқұйrықtың қorapšasыnda tыnыštық bolsa da, ol da ekinši bөlimge barыp tығыlғan. Яғni olar bir-birimen telepatiя arқыlы habarlasadы. Әrine, bұl tәžiribeler žanuarlar әlemindegi telepatiяnың қыr-sыrыn tolық aša almaйdы. Degenmen de, žanuarlardың bir-birimen telepatiяnың kөmegimen habarlasa alatыnыn dәleldeйdi.

Taғы bir mыsal retinde, өzim žүrgizgen tәžiribeme žүgineйin. 90-šы žыldardың basыnda Aқtөbe oblыsы, Komsomol audanы (қazіrgі Әйteke bi) «Pskov»  sovhozыnda žұmыs istep žүrgen kezim bolatыn. Žoғarы oқu ornыn žaңadan bitirgen žas maman edim. Mәskeudegi Timirяzev atыndaғы auыlšaruašыlық akademiяsыnың aspiranturasыna tүseйin dep talaptanыp žүrgenmіn. Bir kүni mәskeulіk professor-biolog I.N.Golovistikov maғan dala egeuқұйrықtarыnың қыlықtarы men daғdыlarыn zertteuge tapsыrma berdi. Mәskeuden kele salыp, қaқpan tauыp, tapsыrmanы orыndauғa kiristim. Egeuқұйrықtar kөbinese mal ұstaйtыn қorada, žem-šөp saқtaйtыn ұralarda kөp žүretini belgili. Ұяlarыnың қasыna қaқpan құrыp қoйdыm. Kүnde kelip, birneše қaқpandы tekserip tұrdыm. Әnšeйinde қaptap žүretin egeuқұйrықtardың bireui de kөrinbedi. Basқa žerden ұя қazыp alғan. Žaңadan қazыlғan ұяlardың қasыna men de қalыspaй қaқpan құrыp žүrdim. Bir kүni, әйteuir, bir šыңғыrғan dauыsқa žүgirip kelsem, bir egeuқұйrықtың қaқpanғa құйrығы ilinip қalыptы. Ap, bәlem, tүstiң be dep oйlap, қuanыp kettim. Endi ne ister eken degendeй әrirek barыp, baқыlap tұrdыm. Kөp ұzamaй eki egeuқұйrық қaқpannың қasыna žүgirip keldi. Endi, mыna қыzықtы қaraңыz, қaйtkende de қaқpanғa tүsken tұқыmdastarыn құtқaruғa kiristi. Қaқpanғa tүsken egeuқұйrық žastau boluы kerek. Ekeui oғan қaraғanda kәrileu ekeni kөrinip tұrdы. Қaқpandaғы egeuқұйrықtың құйrығыn ekeui eki žaқtan kemirip, bosatыp žiberdi. Osыdan bastap, ol žerde birde-bir egeuқұйrық kөrinbeй ketti. Tipti, kөrši үйlerde de kөzden ғaйыp boldы. Bәlkim,  «mыna žer қauipti»  dep bir-birine telepatiя arқыlы habar berip, basқa žerge kөšip ketken bolar. Bir қыzығы, dala egeuқұйrықtarы қalanikine қaraғanda әldeқaйda aқыldы, aйlalы bolыp keledi-au degen oй keldi.  Kemeniң suғa batarыn da sezip, birinši bolыp қašatыn osы egeuқұйrықtar emes pe? Taғы aйta ketetin žәйt, egeuқұйrықtar žүrgen žerde, tыšқandar bolmaйdы eken. Keйinnen olardың ұяlarыn қazыp, tekserip kөrsem, onың išinde sыnғan aйna, taraқ, tүйme t.b. zattar tabыldы. Яғni, bұl egeuқұйrықtardың қor žinaқtaйtыnыn dәleldeйdi.



Printerden šығaru Printerden šығaru