Қazaқtың Dana Қadыrы

d0bad0b0d0b4d18bd180-d0b5d181d0bad0b5-d0b0d0bbd183

Osы aptanың basыnda osыndaй atpen Қazaқstannың halық žazušыsы, Memlekettіk sыйlықtың laureatы, aқыn Қadыr Mыrza Әlіnі eske aluғa arnalғan әdebi-sazdы keš өttі.
Bіlіmdarlығыmen baršanы bas idіrgen, aқыndығыmen tәntі etken, tүйіndі sөzderі – aforizmderіmen tamsandыrғan Қadыr aғanың da fәniden baқiғa sapar šek­kenіne bіr žыl bolыptы. Mіne, sol ataulы kүnge oraй aқыnnың aruaғыn, onың ұrpaқtarы men oқыrmanda­rыn razы қыlu maқsatыnda ҚR Mәdeniet žәne aқ­parat ministrlіgі, Almatы қala­sы әkіmdіgіnің қoldauыmen «Қadыr Mыrza Әlі» қoғamdық қorы aйtulы šara ұйыmdastыrdы.
Almatыnы ғana emes, žer-әlemnің apšыsыn қuыrғan bіrneše kүnnen bergі sarы­šұnaқ aяzdың dәl osы kүnі pәtі қaйttы. Bіrden tamыlži žөnelmese de, bүr­seң қaқtыrar қuatыnың basыlғanы anық edі. Halық arasыnda «adam­nың mіnezі men kүn raйыnың құbыluыn­da өzara baйlanыs bar» dep žatadы. Sol ras pa dep te қalasың keйde. Dara aқыn­nың mіnezі қatal bolmaғanғa ұқ­saйdы. Nege deseңіz, osы bіr igі šaranы ұйыmdastыrыp žүrgende dіrdek қaқtыrғan aяzdың šara өter kүnі betі қaйtқanы sonы aңғartsa kerek.
Қadыr Mыrza Әlіnі eske aluғa arnalғan әdebi-sazdы keš sahnasыnың perdesіn «Bala Қadыrdan – dana Қadыr­ғa deйіn» attы әdebi-sazdы kөrі­nіs aštы. Balalықtan danalыққa deйіn­gі žүrіp өtken өmіr žolыnda bala da, dana da bola bіlgen Қadыr tuыndыlarыnың erekše­lіgі – onың šығarmalarыnың da sol baladan bastap, danalarғa deйіn oқыluғa, adam өmіrіnің әr kezeңіn sүrіp žatқan қaй buыnыna da arnalыp žazыluыnda desek, artық aйtқandық bolmaйdы. Bіzdің bұl sөzіmіzdі keš barыsыnda žұrt nazarыna ұsыnыlғan kөrіnіster men šыrқalғan әn-žыr šašularы dәleldep berdі. Eske alu kešіnің barыsыnda kіmnің nenі orыndaғanыn tіzіp šығu maқsatыmыz emes. Desek te, Almatы қalasыndaғы №17 қazaқ orta mektep-internatы bүldіršіnderіnің taңdaйlarы taқыldap aйtыp bergen taқpaқtarы Қadыr aғamыzdың balalar poэziяsыna sүңgіtse, S.Bәйterekovtің «Kezder-aй», Š.Қaldыaяқovtың «Tamdы aruы», G.Dәukenovanың «Құštar kөңіl» žәne basқalardың sol siяқtы әnderіnde tыңdarman mahabbat poэ­ziяsыna eltidі. Al N.Tіlendievtің «Өz elіm», E.Hasanғalievtің «Atameken», D.Sыzdықovtың «Қaйteйіn», Ә.Noғaйbaevtың «Қazaқtardы šetel­dіk қonaқtarғa tanыstыru» siяқtы әnderіnde ұlttық patriotizmmen žіgerlenіp, otanšыldық ruhpen dүr sіlkіnedі, өmіr pәlsapasыna үңіledі. Mұnың sыrtыnda aқыnnың өleңderі­nen «Aқsaraй» mюzikl teatrыnың artisterі әzіrlegen poэtikalық kompoziciя žinalғan қauыmғa onың žan tebіrenіsterіnen sыr šerttі. Sondaй-aқ sahnaғa ornatыlғan үlken monitorlardan қalamger turalы derektі filьm berіlіp, fotoэtюdter kөrsetіldі. Keš žүrgіzušіlerі žoғarыda atalғan sahnalық kөrіnіsten keйіn Қazaқstan Žazušыlar odaғы basқarmasыnың tөraғasы Nұrlan Orazalinge sөz berdі. Ol: «Қadыr – қazaқtың өleң dүniesіne, poэziя әlemіne құbыlыs bolыp kіrgen aқыn. Қadыr aқыn – HH ғasыrdың bүkіl alasapыran oқiғalarыn kөrgen, қiыndықtarыn bastan өtkіzgen, ұltыn tәrbielegen halықtың bіrtuar perzentі, ұlы aқыnы. Қadыr aқыnnың ruhы, žanы қazaқtың ұlan-baйtaқ aspanыnda mәңgі žasaйdы. Sonың eң alғašқы belgіsі osы қazaқtың Abaй atыndaғы memlekettіk Opera žәne balet teatrыnda өtіp žatқan keš dep baғalauыmыz kerek», – dedі. Sөz kezegіn Қadыr Mыrza Әlіnің әrі žerles, әrі қalamger қarыndasы, «Aқžaйықtың aққuы» atanғan aқыn Aқұštap Baқtыgereeva aldы. Bұnan soң žazušы, «Қadыr Mыrza Әlі» қoғamdық қorы қaйыrыmdыlық keңesіnің tөraғasы Mereke Құlkenov pen «Қadыr Mыrza Әlі» қoғamdық қorыnың direktorы Donedіl Қažыmovtar өz tіlekterіn aйtыp, қordың құrыlғannan bergі atқarғan іsterі žөnіnde žұrttы құlaғdar ettі. Қor basšыlығыnың aйtuыnša, olar az uaқыttың іšіnde aқыndы ұlықtauғa arnalғan bіrқatar іs-šaraғa ұйыtқы bolғan. Aқыndық ғұmыrыnda 200-den astam әnge mәtіn žazғan aқыnnың әnіn orыndaušыlardың žeke үntaspalarы šығarыlыp, Almatы қalasы men Batыs Қazaқstan oblыsыnda arnaйы kөrmeler ұйыmdastыrыlғan.
Keš barыsыnda қazaқtың қos aқыnы – Қadыr men Tұmanbaй arasыndaғы žarasыmdы sыйlastық žөnіnde de aйtыlыp өttі. Қazaқ әdebietіndegі ekі bіrdeй іrі tұlғanың bіrіnen keйіn bіrі өmіrden өtuі – үlken өkіnіš, әrine.

Beйbіt TӨLEGENҰLЫ



Printerden šығaru Printerden šығaru